De twee kanten van ons (deel 2)
Maskers en Verschillen
In de weken die volgden, besteedde meneer Arduin tijdens de reguliere lessen ruim tijd aan de inhoudelijke fundering. De klas bleek al snel volledig gebeten door het onderwerp. Het idee van uiterlijke maskers afpellen om tot een innerlijke gelijkheid te komen, maakte veel los bij een groep zeventienjarigen die toch dagelijks bezig is met imago, kleding en erbij horen.
Hij stond voor het bord en legde de kern bloot.
"We zijn geprogrammeerd om naar verschillen te kijken," hield hij hen voor. "Als je naar Obi en Cas kijkt, zie je op het eerste gezicht grote uiterlijke contrasten: huidskleur, lichaamsbouw, de manier waarop ze de ruimte innemen. Maar dit stuk gaat niet over rivaliteit. Het gaat over de zoektocht naar absolute gelijkwaardigheid. We halen de uiterlijke schil weg tot we bij een broederschap komen die zo diep zit dat het uiterlijk er simpelweg niet meer toe doet."
Om hen die expressie naar de praktijk te laten vertalen, moesten Obi, Cas en Femke een sleutelscène uit het hoofd leren en op het podium brengen. Louter tekst opzeggen was niet genoeg. Meneer Arduin wilde tegelijk het dagelijkse 'harnas' van de spelers strippen.
Voordat ze die stap konden zetten, moest de bedding veilig zijn. In een schoolcontext is de correcte aanpak van levensbelang. Hij had vooraf transparant gecommuniceerd met de directie en het lerarenkorps om misverstanden of roddels voor te zijn. Ook de betrokken ouders waren ingelicht over de artistieke keuzes en hadden hun noodzakelijke goedkeuring gegeven. De spelers zelf stonden er uiteraard achter. Goedkeuring op papier betekent natuurlijk niet dat het niets losmaakt.
Voor de eerste repetitie legde Arduin het kledingconcept van Cas en Obi op tafel.
"Vrijdag spelen jullie voor de klas op blote voeten," herhaalde hij. "Cas, jij speelt in je turnbroek met ontbloot bovenlijf en ik geef je deze gele pruik. Obi, jij draagt ook je zwarte turnshort en een witte tanktop."
Cas haalde zijn schouders op. Hij zag er geen graten in om met ontbloot bovenlijf op te treden.
"Prima voor mij, meneer. Die pruik is bizar genoeg, dus dat bovenlijf zal niet opvallen."
Maar bij Obi sloeg de sfeer om. Zijn verontwaardiging kwam in volle hevigheid naar boven. Hij keek van Cas naar zijn leraar en zijn blik werd boos.
"Waarom ik anders?" vroeg hij direct. Het was stil in het lokaal. Femke keek verschrikt op.
"Wat bedoel je precies, Obi?" vroeg Arduin rustig. "Waarom staat Cas daar in zijn blote torso met een opzichtige pruik en moet ik een witte tanktop aan?" Obi’s stem trilde van gecontroleerde emotie. "Waarom moet mijn outfit wéér anders zijn dan die van hem? Het ging toch over gelijkheid?"
Het was een harde, directe vraag die hem dwingend terugfloot. Het was voor meneer Arduin als regisseur niet vanzelfsprekend om op dit spoor te worden gezet, maar hij wist meteen dat hij deze discussie niet mocht ontwijken of doodknijpen met autoriteit. Dit was een gezond, noodzakelijk gesprek.
"Het is een belangrijk bezwaar, Obi," antwoordde meneer Arduin, terwijl hij op de rand van de tafel ging zitten.
"Mijn gedachte achter de tanktop is het creëren van een visueel contrast in textuur en kleur tegenover de blote huid van Cas, om het uiterlijk te benadrukken. Als jij het gevoel krijgt dat het jou op een ongelijke manier kadert, dan wringt mijn keuze. We gaan dit niet doordrukken als jij je er niet goed bij voelt. Het kostuum moet het toneelstuk dienen, niet jouw gevoel van gelijkwaardigheid ondermijnen."
Obi keek hem aan. De spanning verdween niet zomaar, maar de ruimte om zijn kritiek te uiten haalde de verontwaardiging eruit. Het bewees hoe scherp hij bleef op de thematiek.
Vrijdagmiddag lag de klasruimte er klaar voor. De stoelen waren aan de kant geschoven, de klas zat in een grote halve cirkel op de grond. Toen stapten ze de vloer op. Cas in zijn sportbroek met ontbloot bovenlijf en de absurde felgele pruik. Obi blootsvoets in zijn short en, na het gesprek, toch met de omstreden witte tanktop aan. Femke zat aan de zijkant als ondersteuning van de tekst.
Het gegiechel in de klas zwol even aan bij het zien van Cas’ pruik, maar stierf snel uit. De blote voeten op de houten vloer en de zichtbare spanning tussen de twee jongens maakten indruk. Zonder hun dagelijkse kleren stonden ze er kwetsbaar en verlegen bij voor ze het startschot kregen. De discussie van eerder die week zat nog voelbaar in hun lijf, en vreemd genoeg gaf dat de scène precies de geloofwaardige, geladen energie die ze nodig had.
Toen de scène eindigde, bleef het even stil in de klas. De discussie over kaders, kleding en rollen was niet alleen op papier gevoerd; ze was live op de vloer goedgekeurd.